Techniki tworzenia grafik wypukłych
Istnieją różne techniki tworzenia grafik wypukłych. W tym opracowaniu zajmiemy się dwoma z nich.
Tworzenie grafiki dotykowej do wydruku w drukarce brajlowskiej – program Tiger Designer
Program Tiger Designer służy do tworzenia projektu tyflografiki, która nadaje się do wydruku w drukarce brajlowskiej. Jest to rozwiązanie płatne. Możliwe jest korzystanie z darmowej wersji próbnej programu przez 30 dni.
Program umożliwia tworzenie linii, kształtów, tekstur, z wykorzystaniem różnego koloru. Kolor ten przedstawiony jest za pomocą odcieni szarości i odpowiada różnym poziomom uwypuklenia elementów na rysunku. Numeracja koloru jest zachowana zgodnie z hierarchią istotności, tzn. wyższy numer koloru przypisuje się bardziej znaczącym obiektom. Odzwierciedla się to także w wydruku, tym samym niższe wartości koloru są słabiej uwypuklone na kartce papieru. Kolor „Tekst” odpowiada tylko czcionce (zobacz rysunek poniżej).

Program umożliwia także wstawianie tekstu w brajlu. Tekst dodaje się poprzez wybranie z karty opcji Narzędzia, a następnie: Etykieta brajlowska i kliknięcie w puste miejsce na kartce. Wyświetli się wówczas okno Dodaj etykietę brajlowską. W polu tekstowym należy wpisać odpowiednią treść. Poniżej znajduje się rozwijana lista czcionki brajlowskiej. Zaleca się wybranie czcionki Braille29. Można wybrać także opcję orientacji tekstu: Horizontal/ Vertical /Inverse vertical.
Etykieta brajlowska w programie Tiger dostosowana jest do alfabetu polskiego. Znaki specjalne i liczby tworzy się zgodnie z poniższą tabelą.
| Skrót | Znak | Opis | Skrót | Znak | Opis |
|---|---|---|---|---|---|
| . | duża litera | % | znak pierwiastkowania | ||
| , | mała litera | ( | [ | nawias kwadratowy | |
| ; | mała litera grecka | ) | ] | nawias kwadratowy | |
| _ | duża litera grecka | + | znak potęgowania | ||
| #a | 1 | % | znak pierwiastkowania | ||
| #b | 2 | = | sześciopunkt | ||
| #c | 3 | - | - | myślnik | |
| #d | 4 | 3 | : | dwukropek | |
| #e | 5 | ' | . | kropka | |
| #f | 6 | 1 | , | przecinek | |
| #g | 7 | 2 | ; | średnik | |
| #h | 8 | 5 | ? | znak zapytania | |
| #i | 9 | 8 | „” | cudzysłów otwierający | |
| #j | 0 | 0 | „” | cudzysłów zamykający | |
| \ | kreska ułamkowa | 0 | ° | stopień | |
| 6 | + | dodawanie | j0 | % | procent |
| - | - | odejmowanie | j00 | ‰ | promil |
| ‘ | * | mnożenie | j.c | °C | stopień Celsjusza |
| 4 | / | dzielenie | ] | znak miana | |
| 7 | = | znak równości | + | znak potęgowania |
Tworzenie grafiki dotykowej przy użyciu programów graficznych i przygotowanie jej na papierze pęczniejącym
Tyflografikę można wykonać również metodą uwypuklania jej na papierze pęczniejącym pod wpływem temperatury, w urządzeniu zwanym wygrzewarką. Po nagrzaniu, miejsca z kolorem czarnym stają się wypukłe - im ciemniejsza barwa, tym większa wypukłość. Przed wygrzaniem rysunek można wykonać zarówno ręcznie (nadają się do tego niektóre flamastry) jak i wydrukować tradycyjnie. Tak przygotowana grafika może być przydatna dla szerokiego grona odbiorców, ponieważ kształty są wyraźnie widoczne, a na rysunku, oprócz tekstu w brajlu, może znajdować się również czarnodruk.
Rysunek można przygotować w programach do grafiki komputerowej obsługujących czcionkę brajlowską, np. w darmowym programie do tworzenia grafiki wektorowej Inkscape.
Tworząc taką grafikę należy pamiętać o tym, że uwypukleniu ulegają tylko elementy narysowane kolorem czarnym. Jeżeli nie chcemy aby jakiś element rysunku uległ uwypukleniu (np. napis w czarnodruku) powinniśmy użyć do jego stworzenia koloru ciemnego jednak nie czarnego - chcemy aby ten napis nadal był widoczny, jednak jego uwypuklenie może utrudnić czytelnikowi zrozumienie ilustracji.
Zastosowana czcionka powinna odpowiadać parametrom Marburg Medium Braille. Zalecany rozmiar czcionki to 24 – 30 punktów.